File DXF là gì trong cắt CNC?

File DXF Là Gì Trong Cắt CNC? Khác Gì DWG, AI, PDF Và 7 Điểm Cần Kiểm Tra

File DXF (Drawing Exchange Format) là định dạng bản vẽ vector do Autodesk công bố cùng AutoCAD từ năm 1982, dùng để trao đổi hình học giữa các phần mềm CAD. Trong cắt laser CNC, DXF là định dạng đầu vào phổ biến nhất vì phần mềm lập trình đường cắt đọc trực tiếp các đường thẳng, cung tròn và polyline ở đúng tỷ lệ 1:1.

Bài viết dành cho kỹ sư, thợ cơ khí và chủ công trình lần đầu gửi bản vẽ đi cắt. Nội dung gồm: bên trong file DXF có gì, DXF khác các định dạng khác ra sao, và 7 điểm cần kiểm tra để file vào máy mà không phải sửa lại. Nếu bạn cần thao tác xuất file từng bước trong AutoCAD, hãy đọc bài hướng dẫn xuất file DXF cùng chuyên mục.

Máy cắt laser không đọc hình ảnh, nó đọc đường. File DXF tốt là file mà mỗi đường trong đó đều là một đường cắt thật.
— Laser CNC Kim Phát

7 điểm kiểm tra file DXF trước khi gửi xưởng

Dùng danh sách này làm phiếu tự kiểm tra. Mất khoảng 5 phút nhưng tránh được phần lớn các lần phải gửi lại file:

• Tỷ lệ 1:1, đơn vị milimét, không để inch hoặc tỷ lệ bản in
• Chỉ còn hình phẳng 2D, đã xóa khung tên, đường kích thước, ghi chú và đường tâm
• Mọi đường bao đều khép kín, không hở ở các điểm nối
• Không có đường trùng nằm chồng lên nhau
• Chữ (text) đã chuyển thành đường cong, không để ở dạng font
• Spline và ellipse đã chuyển sang polyline hoặc cung tròn nếu phần mềm cho phép
• Mỗi chi tiết một file, hoặc ghi rõ số lượng từng chi tiết trong tên file

1. Bên trong file DXF có gì

DXF lưu dữ liệu thành từng cặp mã nhóm (group code) và giá trị, ở dạng văn bản ASCII hoặc nhị phân. Một file gồm các phần chính: HEADER chứa thiết lập bản vẽ, trong đó biến $INSUNITS khai báo đơn vị; TABLES chứa layer và kiểu đường; BLOCKS chứa các khối; ENTITIES chứa đối tượng hình học như LINE, ARC, CIRCLE, LWPOLYLINE, SPLINE. Với cắt laser, phần ENTITIES quan trọng nhất vì mỗi đối tượng ở đây sẽ thành một đường chạy của đầu cắt. Đặc tả DXF được Autodesk công bố công khai, nên gần như mọi phần mềm CAD và CAM đều đọc và ghi được.

2. DXF khác DWG, AI, PDF và ảnh JPG thế nào

DWG là định dạng gốc của AutoCAD. File này chứa đầy đủ dữ liệu nhưng cấu trúc đóng và thay đổi theo từng phiên bản, nên không phải phần mềm CAM nào cũng mở được. File AI của Adobe Illustrator và PDF có thể chứa vector, nhưng thường mang tỷ lệ theo khổ giấy, nét vẽ có độ dày và đường cong Bézier phải chuyển đổi. Ảnh JPG, PNG là ảnh điểm (raster), không có đường nào để máy chạy theo, nên phải vẽ lại thành vector trước khi cắt. Kim Phát vẫn nhận bản vẽ PDF hoặc ảnh chụp và dựng lại file cắt, nhưng DXF là định dạng ít sai lệch nhất và vào máy nhanh nhất.

3. Đơn vị và tỷ lệ: lỗi hay gặp nhất

Nếu bản vẽ inch được đọc thành milimét, chi tiết sẽ nhỏ đi 25,4 lần. Nếu bản vẽ xuất ở tỷ lệ bản in 1:5, một mặt bích đường kính 200 mm vào máy chỉ còn 40 mm. Cả hai lỗi đều khó thấy khi mở file, vì hình dạng vẫn đúng. Cách phòng tránh đơn giản là gửi kèm một bản PDF có ghi kích thước bao ngoài để xưởng đối chiếu trước khi lập trình.

4. Đường hở, đường trùng và spline

Đường bao bị hở khiến phần mềm không phân biệt được đâu là biên ngoài, đâu là lỗ, nên không bù độ rộng mạch cắt (kerf) đúng phía. Đường trùng khiến đầu cắt chạy hai lần qua cùng một vị trí, làm cháy mép và kéo dài thời gian cắt, trong khi chi phí cắt được tính theo tổng chiều dài đường cắt. Spline có thể bị phần mềm CAM chia thành rất nhiều đoạn thẳng ngắn, máy chạy giật và mép không trơn. Trong AutoCAD, lệnh OVERKILL xóa đường trùng, còn lệnh JOIN nối các đoạn rời thành polyline khép kín.

5. Dùng layer để truyền thông tin cho xưởng

Layer và màu trong file DXF nên dùng để phân loại đường, không dùng để trang trí. Cách tách phổ biến là một layer cho đường cắt, một layer cho đường chấn và một layer cho ghi chú không cắt. Với chi tiết cần chấn sau khi cắt, bản vẽ phải là hình khai triển phẳng, đường chấn nằm ở layer riêng để máy không cắt xuyên qua. Nếu không chắc cách khai triển, hãy gửi bản vẽ 3D hoặc bản vẽ lắp để xưởng tính giúp.

6. Gửi DXF kèm thông tin gì để báo giá nhanh

Một file DXF đúng chưa đủ để báo giá. Xưởng còn cần biết vật liệu và mác (thép SS400, inox 304...), độ dày, số lượng từng chi tiết, yêu cầu mép cắt, chi tiết có cần chấn hoặc hàn không và thời hạn cần hàng. Khi có đủ các thông tin này, Kim Phát phản hồi báo giá trong vòng 4 giờ làm việc.

Tóm lại

File DXF là cầu nối giữa bản vẽ và máy cắt laser. File chuẩn là file ở tỷ lệ 1:1, đơn vị milimét, chỉ có đường bao khép kín, không đường trùng, chữ đã chuyển thành đường cong. Kiểm tra theo 7 điểm ở trên trước khi gửi, kèm vật liệu, độ dày và số lượng. Nếu chưa có DXF, bạn vẫn có thể gửi PDF hoặc ảnh bản vẽ để xưởng dựng lại file.