Dung sai cắt laser CNC

Dung Sai Cắt Laser CNC Là Bao Nhiêu? Cách Ghi Dung Sai Trên Bản Vẽ

Dung sai cắt laser CNC là sai lệch cho phép giữa kích thước chi tiết thực tế và kích thước trên bản vẽ. Thông số máy tại Kim Phát có độ chính xác định vị lặp lại ± 0.02 mm và độ chính xác bàn máy ± 0.05 mm, nhưng dung sai đạt được trên thành phẩm luôn rộng hơn con số này vì còn chịu ảnh hưởng của vật liệu, độ dày và nhiệt cắt.

Hiểu đúng khác biệt giữa độ chính xác máy và dung sai thành phẩm giúp bạn ghi bản vẽ hợp lý, tránh yêu cầu dung sai quá chặt làm phát sinh chi phí không cần thiết.

Độ chính xác của máy là điều kiện cần. Dung sai thực tế trên chi tiết còn phụ thuộc vào vật liệu, độ dày và cách bố trí đường cắt.
— Laser CNC Kim Phát

Những yếu tố quyết định dung sai thực tế

Khi đánh giá khả năng đạt dung sai của một chi tiết, cần xem xét đồng thời:

• Độ chính xác định vị lặp lại của máy: ± 0.02 mm
• Độ chính xác bàn máy: ± 0.05 mm (máy 3kW) và ± 0.05 mm/m (máy 6kW)
• Bề rộng mạch cắt (kerf) và việc bù kerf trong lập trình
• Độ dày và loại vật liệu
• Biến dạng nhiệt khi cắt chi tiết nhỏ hoặc đường cắt dày đặc
• Độ phẳng và ứng suất dư sẵn có của tấm phôi
• Chất lượng file bản vẽ đầu vào

1. Phân biệt độ chính xác máy và dung sai chi tiết

Đây là nhầm lẫn phổ biến nhất khi đọc thông số máy. Độ chính xác định vị lặp lại ± 0.02 mm mô tả khả năng đầu cắt quay lại đúng một tọa độ, đo trong điều kiện kiểm tra máy. Dung sai chi tiết là sai lệch đo được trên sản phẩm sau khi cắt xong, đã chịu tác động của nhiệt, ứng suất vật liệu và bề rộng mạch cắt. Vì vậy không nên lấy thông số máy làm dung sai cam kết cho thành phẩm.

2. Bề rộng mạch cắt và vì sao phải bù kerf

Chùm laser đốt cháy một dải vật liệu có bề rộng nhất định, gọi là mạch cắt hay kerf. Nếu không bù kerf khi lập trình, chi tiết cắt ra sẽ nhỏ hơn kích thước bản vẽ và lỗ sẽ lớn hơn thiết kế. Bề rộng kerf thay đổi theo độ dày và vật liệu, nên việc bù được thực hiện ở khâu lập trình máy. Đây là lý do bản vẽ nên ghi kích thước thành phẩm mong muốn, không phải kích thước đã tự trừ hao.

3. Vì sao chi tiết dày khó đạt dung sai chặt hơn

Càng dày, đường cắt càng có xu hướng nghiêng và mạch cắt càng rộng. Ở thép tấm mỏng, mặt cắt gần như vuông góc với bề mặt; ở thép dày, mặt cắt có độ côn nhẹ khiến kích thước đo ở mặt trên và mặt dưới chênh nhau. Nếu chi tiết dày cần lắp ghép chính xác, nên chừa lượng dư để gia công tinh sau, thay vì yêu cầu laser đạt dung sai của máy phay.

4. Biến dạng nhiệt trên chi tiết nhỏ và mảnh

Chi tiết nhỏ, mảnh hoặc có nhiều lỗ sát nhau dễ bị biến dạng do nhiệt tích tụ. Khi các đường cắt nằm gần nhau, vùng vật liệu giữa chúng không kịp thoát nhiệt và có thể cong nhẹ. Cách xử lý là giãn khoảng cách giữa các chi tiết khi xếp phôi, chia thứ tự cắt hợp lý, hoặc tăng độ dày nếu thiết kế cho phép. Những điều chỉnh này nên bàn ở khâu bản vẽ chứ không phải sau khi đã cắt.

5. Cách ghi dung sai trên bản vẽ gửi xưởng

Nên ghi dung sai theo từng kích thước quan trọng thay vì ghi một dung sai chung cho toàn bộ chi tiết. Thực tế phần lớn kích thước trên một chi tiết không cần chặt; chỉ vài kích thước lắp ghép mới cần. Khi bản vẽ phân biệt rõ kích thước nào quan trọng, xưởng có thể chọn phương án gia công phù hợp và báo giá sát hơn, thay vì phải áp mức kiểm soát cao cho toàn bộ chi tiết.

Tóm lại

Đừng lấy thông số độ chính xác của máy làm dung sai cam kết cho chi tiết. Hãy ghi rõ trên bản vẽ những kích thước thực sự cần chặt, nêu mục đích sử dụng của chi tiết, và trao đổi với xưởng trước khi sản xuất lô lớn. Gửi file DXF kèm ghi chú dung sai để được tư vấn phương án phù hợp.