Cắt laser hay đột dập?

Cắt Laser Hay Đột Dập: Chọn Theo Số Lượng, Hình Dạng Và Chi Phí Khuôn

Cắt laser không cần khuôn, phù hợp khi số lượng từ một đến vài nghìn chi tiết hoặc thiết kế còn thay đổi. Đột dập cần đầu tư khuôn, nhưng mỗi nhát dập chỉ mất vài giây, nên rẻ hơn khi sản xuất hàng chục nghìn chi tiết giống hệt nhau. Điểm hòa vốn giữa hai phương pháp phụ thuộc chi phí khuôn chia cho số lượng.

Bài viết dành cho chủ doanh nghiệp, kỹ sư sản phẩm và bộ phận mua hàng đang phát triển chi tiết kim loại tấm mới và cần quyết định có nên làm khuôn dập hay không. Kim Phát không có máy đột dập; bài viết giải thích khi nào laser là lựa chọn đúng và khi nào nên chuyển sang dập.

Làm khuôn dập cho một thiết kế chưa chốt là cách đắt nhất để phát hiện ra thiết kế đó cần sửa.
— Laser CNC Kim Phát

Chọn nhanh: cắt laser hay đột dập?

Dựa vào bốn yếu tố sau để quyết định:

• Số lượng ít đến trung bình, hoặc chưa chắc sẽ đặt lại: cắt laser
• Thiết kế còn thay đổi, đang làm mẫu thử: cắt laser
• Sản lượng rất lớn, ổn định lâu dài, thiết kế đã chốt: cân nhắc đầu tư khuôn dập
• Chi tiết cần tạo hình 3D (dập vuốt, gân dập nổi) trong cùng nhát: đột dập
• Chi tiết dày, biên dạng phức tạp, nhiều lỗ khác kích thước: thường có lợi cho cắt laser
• Cách tính: chi phí khuôn ÷ số lượng dự kiến, cộng giá dập mỗi chi tiết, rồi so với giá cắt laser mỗi chi tiết

1. Khác biệt cốt lõi: có khuôn và không khuôn

Đột dập dùng khuôn gồm chày và cối, lắp trên máy dập, cắt hoặc tạo hình tấm kim loại bằng lực ép. Mỗi hình dạng cần một bộ khuôn riêng, chế tạo mất nhiều tuần và chi phí đáng kể. Cắt laser đọc trực tiếp file bản vẽ, đổi sang chi tiết khác chỉ mất vài phút lập trình. Vì vậy, laser có chi phí khởi đầu gần như bằng không, còn dập có chi phí khởi đầu cao nhưng chi phí mỗi chi tiết rất thấp.

2. Tính điểm hòa vốn thế nào

Cách tính đơn giản: lấy chi phí khuôn chia cho số lượng dự kiến trong suốt vòng đời sản phẩm, cộng giá dập mỗi chi tiết. Nếu tổng này thấp hơn giá cắt laser mỗi chi tiết, đầu tư khuôn có lợi. Ví dụ giả định: khuôn 100 đơn vị tiền, dập 0,1 đơn vị mỗi chi tiết, cắt laser 1 đơn vị mỗi chi tiết. Hòa vốn khoảng 111 chi tiết; dưới mức đó cắt laser rẻ hơn. Con số thực tế phải lấy từ báo giá của từng bên, nhưng nguyên tắc tính không đổi.

3. Những yếu tố ngoài giá

Ngoài giá, cần tính thời gian: chế tạo khuôn mất nhiều tuần, còn cắt laser có thể bắt đầu ngay khi có file. Về rủi ro, sửa thiết kế sau khi đã làm khuôn có thể phải sửa hoặc làm lại khuôn, còn với laser chỉ cần sửa file. Chi tiết dập có mép cắt đồng đều và năng suất rất cao, còn chi tiết laser linh hoạt về hình dạng. Khuôn cũng cần bảo dưỡng, mài lại và kho chứa.

4. Dùng cắt laser làm mẫu trước khi làm khuôn

Cách làm phổ biến là cắt laser vài chục đến vài trăm chi tiết mẫu để thử lắp ráp, thử thị trường hoặc chạy lô đầu. Khi thiết kế đã ổn định và sản lượng đã rõ, mới đặt khuôn dập với bản vẽ cuối cùng. Lưu ý: chi tiết cắt laser và chi tiết dập có khác biệt nhỏ ở mép cắt và bán kính góc, nên bản vẽ cho khuôn cần được đơn vị làm khuôn rà soát lại.

5. Khi nào Kim Phát khuyên bạn chuyển sang dập

Nếu chi tiết nhỏ, hình dạng đơn giản, thiết kế đã chốt và sản lượng đều đặn mỗi tháng rất lớn, chi phí cắt laser sẽ cao hơn đột dập về lâu dài. Khi đó, Kim Phát sẽ nói rõ và khuyên bạn tìm đơn vị có máy dập và làm khuôn. Trong giai đoạn chờ khuôn, xưởng vẫn có thể cắt laser để bạn không bị gián đoạn sản xuất.

Tóm lại

Cắt laser thắng ở số lượng ít đến trung bình, thiết kế còn thay đổi và khi cần hàng nhanh. Đột dập thắng ở sản lượng rất lớn, ổn định, khi chi phí khuôn đã được chia đủ nhỏ. Tính điểm hòa vốn bằng chi phí khuôn chia số lượng, và dùng laser làm mẫu trước khi đầu tư khuôn để tránh rủi ro sửa khuôn.